آيد و بعد از آن چركى مثل زرداب و موضع ورم مىكند و در اول ورم سرخ است و بعد سبز مىشود و دهان و زبان خشك مىشود و التهاب در اندرون به هم مىرسد و بدن گرم مىشود و عرق سرد مىآيد و رنگ رو به سبزى مايل مىشود . و غثيان و قى صفراوى مىشود هرچند مار را انواع مىباشد و در علاج مخالفتها دارند ، نهايت معالجه مشتركه در همه انواع اين است و ترياق مشترك در سم جميع حيوانات ، ترياق فاروق است . و آنچه خاص به مار است هسته ترنج است و اگر شكم خروسى را شكافته بر موضع گزيده گذارند ، جذب سم مىكند و خوردن روغن كهنه لا اقل يك سال مانده باشد ، نافع است و بعضى نشانيدن در ميان آب را مغنى از ساير معالجات دانسته‌اند و بسيار نافع است . گزيدن عقرب : علامتش درد شديد است و در او حالت مختلفه است ؛ گاهى گرماى سخت و گاهى حرارت مىباشد و بسا باشد كه بىحسى اعضاء و غشى و عرق سرد عارض شود و قضيب ورم كند و مقعد بيرون آيد و اعضاء سرد شود . علاجش به دستور معالجات مشتركه است و آنچه خاص به اوست ، مرّ مكى به موضع گزيده بمالند ، ايضا دار فلفل با سركه و موش را شكم شكافته ، گرم ضماد نمايند ؛ ديگر تخم يونجه را پخته ضماد نمايند و ضماد ترياق فاروق مناسب است و نافع . و ترياقى كه خاص به اوست اين است : پوست بيخ كبر ، افسنتين رومى ، زراوند طويل و مدحرج و طرخشقوق اجزاء را با برابر عسل معجون نمايند ، قدر شربت چهار دانگ و خوردن سير خام كوبيده بسيار نافع است و عقرب گزيده را از همه منفخات اجتناب نمايند خصوصا كرفس . گزيدن رتيلا و عنكبوت : از گزيدن رتيلا و بعضى انواع عنكبوت كه سميت